Boekpresentatie

De presentatie van het boek

Ik heb niets warms voor de winter
Schrijven tussen de regels van de Tweede Wereldoorlog
Brieven van Ab Veltman en Mirjam Veltman-Diamant

vindt plaats in het Verzetsmuseum Amsterdam
Plantage Kerklaan 61, 1018 CX Amsterdam

Zaterdag 9 november
• Zaal open 15:30
• Aanvang programma 16:00

Programma
• Welkomstwoord door Liesbeth van der Horst, directeur Verzetsmuseum Amsterdam.
• Arjenne Veltman vertelt hoe zij en haar zus Mirjam met hun grootouders over de oorlog hebben gepraat – en hoe dat tot de brieven heeft geleid die Ab en Mick in 1992 hebben geschreven.
• Martin Veltman en Bas van der Horst spreken kort over de totstandkoming van het boek.
• Mirjam Huffener van de Lotty Veffer Foundation houdt een presentatie over de reizende tentoonstelling “Post uit de vergetelheid – Waarom schrijf je me niet”, over brieven uit de Tweede Wereldoorlog, de verhalen erachter en de betekenis van die verhalen nu.

Vanaf 17:00 vieren het verschijnen van het boek met muziek (Lydia Blom), een hapje en een drankje.

Ik heb niets warms voor de winter is een klein monument voor Ab en Mick Veltman, maar ook voor alle andere verzetsstrijders die de moed hadden om in de jaren 1940-1945 te doen wat hun geweten ze ingaf. Het hart van het boek wordt gevormd door brieven die Mick en Ab aan elkaar en aan hun (klein-)kinderen hebben geschreven. Deze uitgave is bezorgd door Martin Veltman en Bas van der Horst en uitgegeven door Uitgeverij AMB, Diemen.

Ik hoop jullie allemaal op 9 november te ontmoeten!

Met vriendelijke groet,
Martin Veltman

“Waarom schrijf je me niet” – Post uit de Vergetelheid

Mirjam Huffener

De tentoonstelling laat zien hoe waardevol communicatie is voor het hooghouden van hoop, en, zoals Huffener zegt, ‘voor de menselijkheid van ons leven.’ Uit de brieven spreekt eenzaamheid en wanhoop over het lot, zoals in een noodkreet die Wanda uit kamp Vught stuurde en waaraan de titel is ontleend: ‘Waarom schrijf je me niet?’ Maar haar allerlaatste brieven zijn op een andere manier aangrijpend; uitsluitend tussen de regels door. Haar broer Ernst Verduin vertelt in het filmportret over Wanda dat haar persoonlijke stem door de censuur steeds sterker wordt gewist. Wat rest is nietszeggendheid; wat emotioneert is de verdwijning van het individuele.

“Waarom schrijf je me niet” – Post uit de Vergetelheid is tegelijkertijd een presentatie van cultureel erfgoed en een actueel pleidooi voor inlevingsvermogen; het slechten van grenzen. Naast de teruggevonden brieven, foto’s en nieuwe filmvertellingen is er een ‘stemhokje’, waarin bezoekers prikkelende vragen aantreffen over dilemma’s als privacy, communicatie en de opvang van vluchtelingen. En bij de opening onlangs in het Kohnstammhuis, op de campus van de Hogeschool van Amsterdam, pleitte journalist Natascha van Weezel tegen partijpolitieke polarisatie en het versterken van tegenstellingen tussen bevolkingsgroepen, vertelt Huffener.

‘We hebben allemaal de neiging om in onze bubbel te blijven zitten,’ zegt ze, ‘soms verschanst achter grote woorden zoals hét fascisme, hét antisemitisme, dé Nederlanders en dé Duitsers. Op deze tentoonstelling wordt die neiging met persoonlijke verhalen genuanceerd. En door de samenwerking met Duitse culturele instellingen. Daaraan danken we ook het verhaal over de liefde tussen een Joodse vluchteling uit Duitsland en een Nederlands meisje. Gaandeweg is de tentoonstelling gegroeid. Verhalen maken verhalen los. De bijdrage van het Mondriaan Fonds, een Projectinvestering Instellingen, is essentieel voor de interregionale uitwerking en het reizen van de presentatie; daardoor wordt contact mogelijk met het publiek verspreid over heel Nederland en over de grens met Duitsland.’

Slechts één postzegel zette alles in gang en kan symbool staan voor de communicatie over afstand en tijd. Die zat op een kaart uit Dachau. Postzegelverzamelaar Bennie Vlaskamp stuitte erop en ging daarna actief op zoek naar post uit kampen en getto’s. In 2004 ontmoette Mirjam Huffener hem bij toeval op een studiereis naar de vernietigingskampen in Polen, in de trein naar Sobibor. Hun kennismaking markeert het begin van een gemeenschappelijk onderzoek samen met Arie van Dalen, met als resultaat een boek en, sinds 2009, de reizende tentoonstelling “Waarom schrijf je me niet” – Post uit de Vergetelheid, met uitgebreide website, die deze geschiedenis een stem geeft.

“Waarom schrijf je me niet” – Post uit de vergetelheid: tot en met 6 mei 2019, Kohnstammhuis Amsterdam

www.lottyvefferfoundation.nl

Pannetje

pannetje Ab Veltman

Dit pannetje droeg Ab tijdens zijn vlucht, aan het eind van de oorlog, met zich mee. Mick heeft dit hun hele leven bewaard…

Over de vlucht van Ab, meer hierover in het boekje Ik heb niets warms voor de winter, dat in 2019 zal verschijnen.

intro katernen

bulkBoekwerk, de vijfduizend keer doorgedrukte eenvoudige versie van het exclusieve Boekwerk: 28 katernen van het wereldboek. Het resultaat van Boekwerk in uitvoering.

Door het gelijktijdig verschijnen van bulkBoekwerk, deze op krantenpapier gedrukte versie, zijn alle bijdragen in de oorspronkelijke vormgeving bereikbaar voor een groter publiek.

Waar het Wereldtijdschrift ophield, gaat het Wereldboek verder…

roodnat rouwhorst provily

roodnat rouwhorst provily

Vivre Joyeux

tekst: Joyce Roodnat
ontwerp: Bart Rouwhorst
fotografie: Philip Provily

‘Ze was in het smalle keukentje achter de winkel, dat ook dienst deed als kantoor, boudoir en uithuilplek. Dik zonlicht scheen door het glas van de tuindeur. Het kattenluik klakte – Piet has left the building. (“Kan ik u helpen? Zoekt u iets speciaals?” “Nou, iets gezelligs.”)’

sanders hahn

sanders hahn

De veranderende taal

tekst: Ewoud Sanders
ontwerp: Janno Hahn

“Bij taal­veranderingen denken de meeste mensen aan de uiterlijke ken­merken van taal. Spelling­wijzigingen, nieuwe woorden en uit­drukkingen, veranderingen in uitspraak en grammatica. Toch bestaat er ook zoiets als innerlijke taal­verandering, een onderwerp waar je zelden over leest. Ik bedoel hiermee hoe de gevoels­waarde van bepaalde woorden gedurende ons leven verandert.”

nikkels schalken

nikkels schalken

Marges/kaders

tekst: Walter Nikkels
ontwerp: Mark Schalken

“Ik zal dus spreken over het boek dat ik wil maken, over het boek waarop ik hoop, over het boek dat ik verwacht en over het boek dat – vandaag al – om mij heen gemaakt wordt. De delen van een imaginair boek van morgen geven mijn wandeling richting en houvast.”

hefting akkermans

hefting akkermans

Intermezzo

tekst: Paul Hefting
ontwerp: Tijl Akkermans

“Ieder jaar worden de Best Verzorgde Boeken aangewezen, en elk jaar zien we daarbij dat er steeds weer iets nieuws mogelijk is, dat er heel veel kan en veel origineels gemaakt wordt. Ook als men de traditie volgt, of juist tegen de tradities ingaat. Ongebruikelijke boeken die worden ingezonden, worden boeksimulanten genoemd. Zoals het boek van Federico Dorazio in de vorm van een opgevouwen luchtbed.”

peters nijssen thijssen

peters nijssen thijssen

Voor de etalage

tekst: Arjan Peters
ontwerp: Bram Nijssen
illustratie: André Thijssen

“Misschien wel het allerverfijndste etalage-moment dat ik mij kan heugen, greep plaats ergens in die jaren tachtig, toen ik een jaar of twintig was. Nu moet ik mij te binnen brengen waar het geschiedde. De maand was december, het was al donker toen ik met mijn studievriend Reinder even het antiquariaat van Max Schumacher aan de Geldersekade bezocht…”

buunk dewal kamagurka

buunk dewal kamagurka

Het boek als pauwenstaart

tekst: Bram Buunk
ontwerp: Frederik de Wal
illustratie: Kamagurka

“Vrouwen lezen niet alleen meer, ze kunnen ook beter lezen dan mannen. Ze doen het beter op leestesten, en lezen zowel sneller als accurater dan mannen. Vrouwen scoren hoger op zowel verbale als emotionele intelligentie. Een dergelijk intelligentieprofiel maakt het voor vrouwen niet alleen makkelijker om een tekst te lezen, maar ook om zich in te leven in een verhaal of boekpersonage.”

vandam vanroon

vandam vanroon

Zilver, goud en platina

tekst: Johannes van Dam
ontwerp: Ron van Roon

“De oudste kookboeken waren meestal geschreven door artsen en de recepten van bijvoorbeeld het eerste gedrukte kookboek, dat van Platina (circa 1475) was dan ook ingericht om de gebruiker culinaire recepten te geven die vooral moesten functioneren om de gezondheid te dienen: De honesto voluptate et valetudine heette dat boek dan ook (Over de eerlijke wellust en gezondheid).”

schepens dorrepaal

schepens dorrepaal

De emotie van papier

tekst: Trudy Dorrepaal
ontwerp: Loes Schepens

“Papier is veel meer dan alleen een materiaal waarop kan worden geschreven, getekend, geschilderd of gedrukt. Voor uitgevers, ontwerpers, papierfabrikanten en drukkers is de link tussen de emotie van het onderwerp en het uiteindelijke gedrukte resultaat een creatieve odyssee naar de technische grenzen om gevoel toe te voegen aan een tastbaar product.”

komrij mulder vanroon

komrij mulder vanroon

Mijn soort heimwee

tekst: Gerrit Komrij
ontwerp: Toni Mulder
illustratie: Ron van Roon

“Ik denk aan zekere stad die ik heb bezocht. Ik denk aan alle steden die ik heb bezocht. Er is niet één stad bij of ik bouw die in mijn herinnering op aan de hand van boekwinkels. De boekenplaatsen zijn de markeringspunten en al die markeringspunten schragen de reconstructie.”

tahir vanroon weve

tahir vanroon weve

De Koran in mijn leven als vrouw

tekst: Naema Tahir
ontwerp: Ron van Roon
illustratie: Sylvia Weve

“Er zijn ook regels die de vrouw duidelijk minder rechten toekent. Zo erft zij in sommige gevallen minder dan de man en is haar individuele getuigenis niet in alle gevallen rechtsgeldig. Er is bezorgdheid over haar buitenhuiselijke activiteiten. Want het is niet zomaar dat de vrouw beter binnenshuis kan blijven. Haar seksualiteit acht men vernietigend en om de man niet te verleiden tot het nemen van misstappen, zina bijvoorbeeld (overspel), moet ze zichzelf bedekken. Anders zou wel eens de chaos (fitna) kunnen uitbreken.”

haagmans schalken valckx

haagmans schalken valckx

Herendrukkers

tekst: Jos Haagmans
ontwerp: Mark Schalken
fotografie: Peter Valckx

“Het zijn jongens. Kwajongens, dat zijn het. Ze hebben hun eigen eiland gebouwd. In de grote, kale hal op een industrieterrein in Amsterdam hebben ze hun domein afgebakend. Muren van kasten hebben ze opgetrokken waarin posters van theatervoorstellingen in Nederland – van grote en kleine producenten – op hun kunstje liggen te wachten.”

pollmann boumans vandalen vandongen

pollmann boumans vandalen vandongen

Strokiesprente met spraakborrels

tekst: Joost Pollmann
ontwerp: Bart Boumans & Ans van Dalen
illustratie: Peter van Dongen

“Een wereldstrip moet duidelijk het stempel dragen van één cultuur en toch universeel leesbaar zijn, zoals sushi wereldwijd gegeten en fado mondiaal beluisterd wordt. Een mooi voorbeeld: Marjane Satrapi kwam uit Iran, leerde tekenen van de Fransman David Beauchard en werd beroemd met ‘Persepolis’, waarin ze haar jeugd ten tijde van de Islamitische Revolutie beschrijft.”

chabot mulder kamagurka

chabot mulder kamagurka

Lees ik wel genoeg?

tekst: Bart Chabot
ontwerp: Toni Mulder
illustratie: Kamagurka

“Vroeger, ja, vroeger,toen ik nog een kind was, internet niet bestond en de Nederlandsche televisie twee kanalen kende én het REM-eiland voor de kust van Scheveningen waarvandaan ‘Mr. Ed, Het Sprekende Paard’ werd uitgezonden, en de ‘Dick van Dyke’-show, ja, toen las ik dat de stukken eraf vlogen. Iets dat ik tijdens mijn pubertijd en adolescentie wist vol te houden.”

haagmans leendertse vanraak

haagmans leendertse vanraak

Het vraagt iets meer ziel

tekst: Jos Haagmans
ontwerp: Pieter Leendertse & Carianne van Raak

“De naam van haar onderneming ‘Mooie Boeken’ is eigenlijk een slap aftreksel van waar ze mee uitpakt. Pau Groenendijk, boekbindster/ontwerpster, maakt werkelijk Prachtige Boeken. Neem alleen al haar catalogus: een kaft van zandpapier en een inhoudsopgave in een hoesje, een flapje van zacht vilt aan de voor- en achterkant. ‘Boekproducties’ noemt ze haar schepsels. En ‘objecten’.”

janssen gerards velez mcintyre

janssen gerards velez mcintyre

Hollands Glorie

tekst: Miep Janssen
ontwerp: Piet Gerards Ontwerpers
illustratie: Philippe Vélez McIntyre

“Het is windkracht negen, horen en zien vergaat je in de molen. Alles draait, knarst, bonkt en piept. De molenaar is gelukkig want hij draait productie. In ons winderige land is maar een op de vier dagen een ‘winddag’, waarop de wind zo sterk is dat het zin heeft de molen te laten draaien.”

Komrij Knip

komrij knip

Baboesjka

tekst: Gerrit Komrij
ontwerp: René Knip

“Soms worden de boeken in brand gestoken, soms in een kuil gegooid, daar valt geen staat op te maken. Het gebeurt ook dat ze met vrachtwagens worden afgevoerd. Het gaat om allemachtig veel boeken, dat wordt hem nu wel duidelijk.”

Bil’ak

bil'ak

A View of Latin Typography in Relationship to the World

tekst & ontwerp: Peter Bil’ak

“Unlike Latin script which uses 26 letters, Chinese script uses thousands of characters, making type composition particularly complicated. Nevertheless, movable type has been in continuous use in China since the 11th century.”